Piękna Księga Rut

Email Drukuj PDF



Jak piękna jest Księga Rut, mogliśmy przekonać się na 191. prezentacji Verba Sacra. Odczuliśmy to, słuchając komentarza dr hab. Teresy Stanek, muzyki Katarzyny Stroińskiej - Sierant, interpretacji Doroty Landowskiej. Poniżej tekst komentarza. Fotorelacja Anny Galicy - www.facebook.com/verbasacra.

Komentarz biblijny

Opowieść Księgi Rut – urzekająca walorami literackimi i zakorzeniona w realiach życia epoki – jest nasycona symboliką kierującą ku wierze. Sceny są pełne dynamizmu i wewnętrznej integralności, postacie naszkicowane z wielkim realizmem i zróżnicowane pod względem psychologicznym, a lakoniczne dialogi wplecione są w swobodną refleksję narratora. Subtelna ale wyraźna gra słów, liczne powtórzenia, zastosowanie paronomazji, gematrii, paralelizmów, symbolika imion i liczb, budują drugą, głębszą warstwę treści.

Akcja rozpoczyna i kończy się w Betlejem, czyli w ziemi Boga. Z powodu nieurodzaju pewna rodzina opuszcza Dom Chleba, aby zagościć na Polach Moabu. I tam – na polach, które kojarzą się z obfitością – pełni nadziei na lepsze życie, spotykają śmierć; przezwycięża ją dopiero powrót do Betlejem. W przesłanie narracji wprowadza nie tylko zamknięty krąg akcji, ale także zestawienie Moabu i Judei – geografia Palestyny wskazuje, że jeśli w Judei brak deszczu, to tym bardziej nie będzie go w Moabie! Historie biblijne, mówiąc o okresach głodu w Palestynie odsyłają swoich bohaterów (zgodnie z realiami) do Egiptu lub do Niziny Nadmorskiej. Skoro Moab w Biblii oznacza wroga Bożego ludu, to opisany epizod symbolicznie mówi o człowieku błądzącym po drogach grzechu[1].

Moab leży na wschód od Judei. W myśli ludów semickich wschód oznacza przeszłość, to, co człowiek ma już za sobą, a w Biblii także miejsce  oddalania od Boga – na wschód odchodzi z raju Adam (Rdz 3:24), Kain po zabójstwie brata (Rdz 4:16), Lot po rozstaniu z Abrahamem (Rdz 13:11); na wschód oddala się „chwała Boża” ze świątyni jerozolimskiej przed jej zburzeniem (Ez 11:23). Odwrotnością jest kierunek na zachód, oznaczający przyszłość, a w Biblii powrót do Boga (por. wejście Izraela do Ziemi Obiecanej). Powrót z pól Moabu do Domu Chleba jest symbolem nawrócenia, a więc wskazuje na Boga jako jego źródło. Opowieść mówi, że gdy człowiek – chodząc po drogach świata podąża za własnymi projektami na lepsze życie – spotyka śmierć; życie odnajduje dopiero, gdy wraca na miejsce przez Boga dlań przeznaczone.

Opowieść, oparta na czasownikach iść, powracać i przybywać, dzieli się na cztery części. Akcja każdej kończy się krótkim podsumowaniem wydarzeń przeszłych i dyskretnym wyrazem oczekiwania na przyszłe. Szkielet tworzą liczne opozycje: przeszłość – przyszłość, obczyzna – ojczyzna, śmierć – życie, głód – obfitość, ucieczka – powrót, samotność – wspólnota. Autor, korzystając obficie z retoryki ludów starożytnego Bliskiego Wschodu oraz właściwości gramatycznych i leksykalnych języka hebrajskiego tworzy wielopłaszczyznowe pokłady treściowe, które odsyłają słuchacza do treści teologicznych. Podejmując problem cierpienia i śmierci prowadzi go tak subtelnie, że happy end wydaje się oczywistością. W istocie jednak wskazuje na rozwiązanie, które przekracza nie tylko ludzkie możliwości, ale także wszelkie ludzkie wyobrażenia – seria „przypadków” sprawia, że utracone przez tych konkretnych ludzi dobro (ich życie) zostaje im nie tylko przywrócone, ale staje się również darem dla całego stworzenia. Autor uzyskał to przez włączenie genealogii Dawida, która - stanowiąc integralną część opowiadania - pokazuje zaangażowanie Boga w ludzkie dzieje. „Odbudowa” rodu Elimelecha, zniszczonego przez jego nieodpowiedzialne zachowanie, staje się znakiem odnowy całego stworzenia, zniszczonego przez nieodpowiedzialne zachowanie Adama, a wypełnia się w Jezusie Mesjaszu – Zbawicielu człowieka, Synu Dawida.

W kreacji przesłania Księgi Rut symboliczną rolę pełnią także imiona, które charakteryzują bohaterów (imiona te nie występują już w innych tekstach ST), oraz liczba powtórzeń.

  • 21 razy Noemi (Moja Słodycz) – 3 x 7; liczba 3 oznacza intensywność, kompletność; 7 - doskonałość i obecność Boga. Noemi to centralna, choć całkiem bierna postać; to przez jej dzieje ujawnia się najpełniej obraz Boga „szukającego  człowieka”.
  • 20 razy Booz (W Mocy; Mocą) = 2 x 10; liczba 10 wyraża pełnię, 2 - brak doskonałości. Postać od której najwięcej zależy. Jego dobroć i hojność oraz skutki jego działania – doskonałego we wszystkich aspektach – wydają się ponad ludzką miarę, ale on sam jest wielką tajemnicą. Można widzieć w nim zapowiedź (i jakby cień) Jezusa Chrystusa.
  • 12 razy Rut (Przyjaciółka) – 12 odnosi się do liczby pokoleń Izraela. Rut została przedstawiona jako pra-matka Dawida – tego, który zjednoczył plemiona Bożego Ludu[2]. Jeśli Booz symbolizuje Jezusa Chrystusa, to Rut symbolizuje Kościół – Jego Oblubienicę.
  • 6 razy Elimelek  (Mój Bóg Królem) – liczba wiąże się z człowieczeństwem, doczesnością i oznacza brak doskonałości.
  • 3 razy Mahlon (Niemoc) – liczba 3 sugeruje moc i intensywność, chociaż treść imienia temu zaprzecza; jako zmarłemu mężowi Ruty zostało mu jednak przywrócone jego  życie w dziecku które się z niej narodziło.
  • 2 razy Kilion (Klęska) – liczba 2 wyraża przeciwieństwo doskonałości, coś co nie może istnieć; to on umarł bezpotomnie.
  • 2 razy Orpa (Harda, Kark) – odwracając się tyłem, rezygnuje z możliwości wejścia do wspólnoty Bożego Ludu.
  • 1 raz Obed (Sługa) – liczba 1 oznacza doskonałość płynąca z niepodzielności; imię to ponownie pojawi się w wizjach proroka Izajasza, zapowiadających zbawczą Mękę Jezusa (np. Iz 53:11).

Ponadto warto zwrócić uwagę na inne liczby, wpisane implicite:

  • Liczba 4 oznacza pełnię kosmiczną – ujęte w cztery sceny, dzieje czteroosobowej rodziny, która odzwierciedla ludzkość.
  • Liczba 7 oznacza doskonałość – w akcji opowieści występuje siedem osób, co znaczy, że opowieść obejmuje całość ludzkiego doświadczenia (grzech, nawrócenie i odnowę z Bożej łaski)
  • Liczba 8 odnosi się do epoki mesjańskiej – nowo narodzone Dziecko, nie uczestniczące w akcji narracji, reprezentuje to, co nie opowiedziane, ale to co z łaski Boga, w przyszłości stanie się rzeczywistością.
  • Liczba 10 oznacza kompletność – dziesięciokrotne powtórzenie słów powitania i błogosławieństwa przypomina, że wszystko co Bóg stworzył było bardzo dobre; zło i cierpienie są wprawdzie obecne na tym świecie, ale nie do nich należy ostatnie słowo.
  • 18 razy imię Boga, Jahwe – wartość słowa żyjący.
  • 7 razy Moab i 7 razy Betlehem – mówi, że u Boga wszystkie ludy, ziemie i kraje są święte; zapowiedź doskonałości ery mesjańskiej.

Głównymi postaciami akcji są kobiety. Ich życie, będąc podmiotem Bożego działania, obrazuje konsekwencje zwykłej, ludzkiej wierności i odpowiedzialności. Księga akcentuje, że życie człowieka i jego szczęście jest w rękach Boga i otrzymują je w darze ci, którzy wiernie podążają drogą Jego przykazań. I to właśnie kobieta jest w szczególny sposób powołana, aby strzec Bożych dróg i wskazywać wielkość Bożego Prawa przez wierność Bogu i ludziom, przez  pielęgnowanie Tradycji i przekazywanie życia.

dr hab. Teresa Stanek



[1] Czasowniki z rdzenia chodzić sugerują odniesienia tekstów mądrościowych, np. do Ps 1; Ps 119.

[2] 12 zwykle przedstawia jakiś lud: 12 pokoleń Izmaelitów (Rdz 25:13-16), Edomitów (Rdz 36:10-14), Aramejczyków (Rdz 22:20-24). 12 słów zawiera wiersz Rdz 1:27 – stanowiący centralny element opisu stworzenia człowieka.

 
Ta strona używa cookie. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookie, z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki

Wydarzenia

  • Wydarzenia
  • Wydarzenia
  • Wydarzenia
  • Wydarzenia
  • Wydarzenia
  • Wydarzenia

Mecenat





  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

     

Znajdź w archiwum

Złota kolekcja

Aktorzy

  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy
  • Aktorzy